Gaelic morsels Criomagan Cànain
About Gaelic grammar Beagan fios air gràmar
MASCULINE and FEMININEBOIREANN is FIREANN
In Gaelic, nouns are either masculine or feminine. English makes this distinction only rarely; for example, a ship is referred to as "she".
Anns a' Ghàidhlig, tha ainmearan boireann is fireann ann. Chan eil an leithid seo ann am Beurla, ach mar eisimpleir, le bataichean.
Masculine (m) = fireann, often abbreviated as (f) or (fir)Masculine (m) = fireann, air a ghiorrachadh mar (f) neo (fir)
Feminine (f) = boireann, often abbreviated as (b) or (boir) Feminine (f) = boireann, air a ghiorrachadh mar (b) neo (boir)
NAMESAINMEAN
In Gaelic people's names change when you talk to them or call to them. This is called the vocative case. So:
Anns a' Ghàidhlig, bidh ainmean dhaoine ag atharrachadh nuair a bhios tu a' bruidhinn riutha. ’S e (tuiseal) gairmeach a tha seo. Mar sin:
Màiri (Mary) = a Mhàiri (uh Vaari)
Seumas (James) = a Sheumais (uh Hamish)
and explains why we have the names and spellings such as Mhairi and Hamish.
Agus tha seo ag innse mar a tha ainmean mar Mhairi agus Hamish againn ann am Beurla.
WHERE ARE YOU FROM?CÒ ÀS A THA THU?
Leòdhas (Lewis) Leòdhasach = Lewis person
Leòdhas (Lewis) Leòdhasaich =Lewis people
Muile (Mull) Muileach = Mull person
Muile (Mull) Muilich = Mull people
ARTICLESALTAN
There is no word for "a" (indefinite article) in Gaelic.
If you are referring to a window, for example, you say "uinneag".
This can mean "window" or "a window". The context will give the meaning.
However, there are many versions of the word "the" (definite article), but you will pick these up as you go along.
Chan eil alt neo-chinnteach ("a") mar a tha e a' nochdadh sa Bheurla, ann an Gàidhlig.
Ma tha thu a' bruidhinn air "uinneag", mar eisimpleir, ’s e an co-theacsa a dh'innseas dhuinn dè tha sin a' ciallachadh: uinneag, no uinneag sam bith.
Ach tha tòrr diofar altan anns a’ Ghàidhlig, ach togaidh tu iad fhad ’s a tha thu ag ionnsachadh.
YOU and YOUTHU agus SIBH
There are two forms of you in Gaelic.
Thu
for one person (singular)
Sibh
for more than one (plural); or
when speaking to an older person; or
in a formal situation
Tha thu ann agus sibh ann.
Thu
airson bruidhinn ri aon neach
Sibh
airson còrr is aonan; no
airson cuideigin nas sine; no
ann an suidheachadh foirmeil
LETTERSLITRICHEAN
There are 18 letters in the Gaelic alphabet.
A, B, C, D, E, F, G, H, I, L, M, N, O, P, R, S, T, U
A "v" sound can be created by combining bh or mh.
Tha ochd litrichean deug san aibidil.
A, B, C, D, E, F, G, H, I, L, M, N, O, P, R, S, T, U
Tha bh no mh còmhla a' dèanamh an fhuaim "v".
SPELLINGLITREACHADH
Even though written Gaelic may look complicated with more letters in each word, once you master the basic rules, Gaelic spelling is more consistent than English.
Ma dh'fhaodte gu bheil coltas na Gàidhlig ann an clò gu math iomadh-fhillte sa chiad shealladh, ach ged a bhios barrachd litrichean anns na faclan, mar as trice, tha na riaghailtean gu math seasmhach.
Caol ri caol, leathann ri leathann (Slender to slender and broad to broad)
Caol ri caol, leathann ri leathann
Which states that either side of consonants, certain vowels are paired together.
Bu chòir fuaimreagan dhen aon seòrsa a bhith suidhichte air gach taobh de chonnrag.
e, i = narrow vowels
e, i = fuaimreagan caola
a, o, u = broad vowels
a, o, u = fuaimreagan leathann
So:
Mar sin:
Buidhe (yellow) i and e are slender either side of dh
Buidhe (yellow) tha i agus e caol gach taobh de dh
Mòrag (Morag) o and a are broad vowels either side of r
Mòrag (Morag) tha ò is a leathann gach taobh de r
COLOURSDATHAN
Gaelic colours are different.Tha dathan sa Ghàidhlig eadar-dhealaichte/diofraichte.
Gorm for the green of grass and the blue of the sky.Gorm airson an fheòir, agus airson an adhair.
Ruadh is used to describe red hair, butRuadh airson falt ach
Dearg is used for red as a colourDearg airson an dath air rudan eile
Liath can be light blue or greyLiath = light blue no grey)
Glas can be grey or greyish greenGlas = grey neo greyish green)
Abairt na seachdain
UanUan
A lamb. This is lambing season! Caora òg. Bidh na h-uain gam breith aig an àm seo.
Media Na Meadhanan
Speaking our Language Speaking our Language
An Litir Bheag An Litir Bheag
Litir do Luchd-ionnsachaidh Litir do Luchd-ionnsachaidh
BBC ALBA BBC ALBA
BBC Radio nan Gaidheal BBC Radio nan Gaidheal
Media pages Meadhanan
Publishing Foillseachadh
Bliadhna nan Òran, BBC ALBA Bliadhna nan Òran, BBC ALBA
Dictionaries and Resources Faclairean is Goireasan Eile
Big Dictionary (Ceumannan) Faclair Mòr (Ceumannan)
An Seotal An Seotal
Faclair na Pàrlamaid Faclair na Pàrlamaid
Dwelly-d Dwelly-d
GOC (spelling) English Modhan Litreachaidh Beurla
GOC (spelling) Gaelic Modhan Litreachaidh Gàidhlig
An Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig An Stòr-dàta Briathrachais Gàidhlig
Am Faclair Beag Am Faclair Beag
Grammar tips Criomagan Cànain
Munros Pronunciation Guide Fuaimneachadh nam Beann
Computing Coimpiutaireachd
LibreOffice
OpenOffice OpenOffice
Browser: Firefox Brabhsair: Firefox
Browser: Opera Brabhsair: Opera
Spellchecker: MS Word (LTS) Dearbhair: MS Word (LTS)
Spellchecker: Mac (Sealgar) Dearbhair: Mac (Sealgar)
Spellchecker: Firefox Dearbhair: Firefox
Typing Taidhpeadh
Worth a look Seall Seo
Tobair an Dualchais Tobair an Dualchais
Am Baile (Gaelic Village) Am Baile
Royal National Mod An Comunn Gàidhealach
Gaelic Resource Database GRD
Scottish Natural Heritage Dualchas Nàdair na h-Alba
Island Voices Guthan nan Eilean
Akerbeltz Akerbeltz
Taic.me Taic.me
Cainnt mo Mhàthar Cainnt mo Mhàthar
Fòram na Gàidhlig Fòram na Gàidhlig
Quizlet Quizlet
Parents, Carers and Teachers Pàrantan, Luchd-cùraim is Tidsearan
Useful phrases Abairtean feumail
Homework Help Taic le obair-dachaigh
Parents and Teachers, BBC ALBA Pàrantan is Tidsearan, BBC ALBA
Teachers' Notes, BBC ALBA Notaichean Tidseir, BBC ALBA
Learning and Teaching Scotland Ionnsachadh agus Teagasg Alba
Stòrlann Stòrlann
Primary Subjects Cuspairean Bunsgoile
Secondary Subjects Cuspairean Ard-sgoile
Languagenut
